الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
274
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 86 لغت تحيت : سلام . شاعر گويد : انا محيوك يا سلمى فحيينا * و ان سقيت كرام الناس فاسقينا يعنى : اى سلمى ، ما ترا درود مىفرستيم ، پس تو هم بر ما درود بفرست . و اگر مردمان كريم را سيرآب مىگردانى ما را سيرآب گردان . حسيب : نگه دارندهء هر چيزى بطورى كه هيچ چيز را مورد غفلت قرار ندهد . اين كلمه از حساب به معناى شمردن است و كسى كه اين كلمه را به معناى « كافى » دانسته ، آن را از « حسبى كذا » ( يعنى مرا كفايت مىكند ) گرفته است . زجاج گويد : معناى « حسيب » اين است كه : خداوند به هر چيزى ، علم دارد و جزا ، باندازهء حساب مىدهد و قول خداوند : « عَطاءً حِساباً » يعنى : عطاى كافى ( سوره نبأ 36 ) مقصود وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها : خداوند به مسلمانان امر مىكند كه سلام مسلمان را ، به صورتى بهتر از سلام خودش پاسخ بدهند و سلام غير مسلمان را با « عليكم » پاسخ دهند نه بيشتر . بنا بر اين « بِأَحْسَنَ مِنْها » مخصوص مسلمانان است . أَوْ رُدُّوها : ابن عباس گويد : ردّ خود تحيت و سلام ، بدون اضافه ، براى اهل كتاب است . بنا بر اين هر گاه مسلمان بگويد : « السلام عليكم » در جوابش بگوييد : « عليكم السلام و رحمة اللَّه » و اگر بگويد : « السلام عليكم و رحمة اللَّه » در جوابش بگوييد : « عليكم السلام و رحمة اللَّه و بركاته » و اين تحيتى است بهتر از تحيت اول و آخرين حد سلام همين است .